سیم حافظه‌دار / نیتینول (Memory Wire / Nitinol)

Beschreibung:

نیتینول (Nitinol) آلیاژی از نیکل (Ni ۵۴-۵۶٪) و تیتانیوم (Ti ۴۴-۴۶٪) با دو خاصیت شگفت‌انگیز است:
حافظه شکلی (Shape Memory Effect) و اَبَرکشسانی (Superelasticity). این آلیاژ می‌تواند پس از خم شدن یا پیچ خوردن، با حرارت (معمولاً دمای بدن یا آب داغ) به شکل اولیه خود بازگردد! نام “Nitinol” از Ni ckel Ti tanium N aval O rdnance L aboratory (آزمایشگاه نیروی دریایی آمریکا که آن را در ۱۹۵۹ کشف کرد) گرفته شده است. در جواهرات، نیتینول به صورت سیم‌های حافظه‌دار (Memory Wire) برای گردنبندها و دستبندهایی که “همیشه شکل خود را حفظ می‌کنند” استفاده می‌شود.

Sorte und Entstehung:

آلیاژ Ni-Ti (نیکل ۵۴-۵۶٪ + تیتانیوم ۴۴-۴۶٪). ذوب در کوره قوس خلأ (VAR) یا کوره بیم الکترونی (EBM). حافظه شکلی از تبدیل فاز “مارتنزیت” (Martensite – فاز نرم و تغییرشکل‌پذیر در دمای پایین) به “آستنیت” (Austenite – فاز اصلی و سخت در دمای بالا) ناشی می‌شود. اَبَرکشسانی (Superelasticity) در دمای بدن (۳۷°C) رخ می‌دهد – می‌تواند تا ۱۰٪ کرنش را بدون تغییر شکل دائمی تحمل کند.

Colors:

خاکستری-نقره‌ای مات (Matte Silver-Gray). شبیه تیتانیوم.

Symbolism:

انعطاف‌پذیری، تکنولوژی، پزشکی، آینده.

Nutzung:

سیم‌های ارتودنسی (بریس‌های دندانی – بزرگترین بازار)، استنت‌های پزشکی (Stents)، فریم عینک‌های “نشکن”، سیم‌های جواهرات حافظه‌دار (Memory Wire Bracelets & Necklaces)، محرک‌های رباتیک (Actuators).

Gesundheitliche Vorteile:

زیست‌سازگار (Biocompatible) – در ارتودنسی و استنت‌های قلبی استفاده می‌شود. اما حاوی نیکل – برای افراد با آلرژی شدید به نیکل مناسب نیست. (البته نیتینول نیکل بسیار کمی آزاد می‌کند).

Cut and Forms:

مفتول (سیم‌های گرد – رایج‌ترین فرم در جواهرات). ورق، لوله. ماشین‌کاری CNC (بسیار دشوار). تنظیم حرارتی (Heat Setting) در ۴۰۰-۵۰۰°C برای “آموزش” شکل.

Pricing:

گران:
۵۰-۱۰۰ دلار به ازای هر پوند. یک دستبند Memory Wire:
۱۰-۳۰ دلار.

Found Geography:

آمریکا (Nitinol Devices & Components – بزرگترین تأمین‌کننده). چین ، ژاپن ، آلمان .

Erfindung:

کشف در ۱۹۵۹ توسط “ویلیام بوهلر” (William Buehler) در آزمایشگاه نیروی دریایی آمریکا (Naval Ordnance Laboratory). اولین کاربرد تجاری:
ارتودنسی در دهه ۱۹۷۰. استفاده جواهری:
دهه ۲۰۰۰.

Kombinationen der Herstellung:

در جواهرات:
سیم‌های Memory Wire به صورت کلاف‌های پیش‌ساخته (Pre-coiled) که مهره‌ها روی آن رزوه می‌شوند. (لحیم‌کاری نمی‌شود – فقط پیچ و بست مکانیکی). آنادایزینگ (Anodizing) محدود.

Legende über diesen Stein:

نیتینول را “فلز هوشمند” (Smart Metal) می‌نامند – آلیاژی که “به یاد می‌آورد” چه شکلی بوده و با گرمای بدن “زنده می‌شود”.

Haltung und Haltungsplätze:

سیم‌ها را بیش از حد خم نکنید – ممکن است “حافظه” خود را از دست بدهند. در جعبه نرم. شستشو با آب داغ (بالای ۶۰°C) شکل را بازنشانی می‌کند.

Saubermachung:

پارچه نرم، آب گرم و صابون. هرگز اولتراسونیک – ممکن است سیم‌ها را شل کند. هرگز حرارت مستقیم – شکل را تغییر می‌دهد.

Glauben in verschiedenen Kulturen:

• آمریکا:
  “Nitinol” – جادوی متالورژی.
• ژاپن:
  “形状記憶合金” – آلیاژ حافظه‌دار.
• اروپا:
  “Memory Metal” – آینده پزشکی.